Tiền, thẻ và mạng điện thoại khi ở Nga: mang gì, đổi ở đâu, dùng mạng thế nào

Tiền mặt: thứ duy nhất chắc chắn dùng được

Nói gọn: thẻ Visa, Mastercard làm ở Việt Nam không dùng được ở Nga. Không quẹt được ở cửa hàng, không rút được ở cây ATM, gắn vào Apple Pay hay Google Pay cũng không. Đây không phải lỗi của ngân hàng bạn, mà là tình hình chung với mọi thẻ phát hành ngoài nước Nga, đã như vậy mấy năm nay.

Ở Nga, mọi thứ trả bằng рубль (rubl, đồng rúp). Cửa hàng, khách sạn, quán ăn không được nhận đô hay euro, nên bạn mang ngoại tệ sang rồi đổi ra rúp. Loại dễ đổi nhất:

• Đô la Mỹ: phổ biến nhất. Tờ mệnh giá lớn được giá tốt hơn tờ lẻ.
• Euro: đổi dễ ngang đô.
• Nhân dân tệ: ngân hàng lớn nhận, nhưng không phải chi nhánh nào cũng có.
• Tiền Việt: gần như không nơi nào nhận đổi. Để tiền Việt ở nhà cho chuyến về.

Đổi tiền ở đâu, mang theo gì

Ở Nga bây giờ không còn kiểu tiệm vàng hay quầy đổi tiền tư nhân như ở Việt Nam. Việc đổi tiền nằm trong ngân hàng: bạn tìm biển Обмен валюты (Obmen valyuty, quầy đổi ngoại tệ), xếp hàng ở касса (kassa, quầy thu ngân), đưa tiền và hộ chiếu, nhận rúp kèm biên lai.

• Luôn mang hộ chiếu gốc. Đổi khoản lớn thì bắt buộc, nhiều ngân hàng hỏi cả khi bạn chỉ đổi ít.
• Sân bay: có quầy đổi mở cả đêm, nhưng tỷ giá kém. Chỉ đổi một ít cho tiền taxi và bữa đầu tiên.
• Trong thành phố: chi nhánh ngân hàng lớn ở trung tâm Moscow và St. Petersburg cho giá tốt hơn hẳn. Có quầy giới hạn mỗi lần đổi, nên khoản lớn có thể phải chia hai nơi.
• Giờ mở cửa: chi nhánh thường làm giờ hành chính, có nơi nghỉ Chủ nhật. Đừng để tối thứ Bảy mới đi đổi.
• Đếm lại trước khi rời quầy và giữ biên lai. Tuyệt đối không đổi với người lạ mời chào ngoài đường: vừa phạm luật, vừa dễ dính tiền giả.

Củ Cải có thói quen đếm vali trước khi lên xe; với tiền thì Củ Cải đếm hai lần, một lần trước quầy, một lần trong khách sạn. Không phải vì nghi ai, chỉ vì rúp có nhiều số không.

Thẻ Nga, thẻ ảo, mã QR: có nên lo?

Người Nga trả tiền chủ yếu bằng thẻ Мир (Mir, thẻ nội địa Nga) và quét mã QR qua СБП (SBP, hệ thống chuyển tiền nhanh bằng mã QR). Bạn sẽ thấy mã QR ở khắp nơi, từ quầy cà phê đến hoá đơn nhà hàng. Vấn đề là cả hai cách đều cần tài khoản ngân hàng Nga.

• Mở thẻ Mir: người nước ngoài có thể mở ở một số ngân hàng Nga với hộ chiếu và tờ khai nhập cảnh, có nơi giao thẻ tận khách sạn. Nhưng thủ tục tốn thời gian, và mỗi ngân hàng một yêu cầu khác. Hợp với người ở lâu hoặc sang nhiều lần, không đáng cho chuyến một tuần.
• Thẻ ảo cho du khách: vài ứng dụng từng là cứu cánh cho khách nước ngoài, nạp tiền bằng thẻ quốc tế rồi quét QR. Cách nạp tiền đổi liên tục, có lúc chỉ còn hợp với khách Trung Quốc. Đừng xếp nó vào kế hoạch chính.
• Thẻ UnionPay: một số siêu thị và cửa hàng lớn nhận, nhiều nơi không. Mang theo làm phương án dự phòng thì được, đừng trông vào.
• Thẻ nội địa Việt Nam: có quảng cáo nói rút được tiền ở Nga, nhưng thực tế chưa ổn định. Coi như không có.

Hai câu tiếng Nga dùng mỗi ngày: Можно картой? (Mozhno kartoy?, "Trả thẻ được không?") và khi họ lắc đầu, bạn gật đầu đáp Наличными (Nalichnymi, "Trả tiền mặt"). Chó nhà Củ Cải học thuộc câu thứ hai trước tiên, vì món ăn thì không chờ được ai.

Mang bao nhiêu và cất thế nào

Không có con số đúng cho mọi nhóm, nhưng có một cách tính dễ: cộng tiền ăn mỗi ngày, tiền đi lại lẻ, vé tham quan chưa trả trước, quà, rồi thêm một khoản dự phòng cho tình huống bất ngờ như đổi chuyến hay đi khám. Vì không rút thêm được ở ATM, thiếu tiền ở Nga khó xử hơn nhiều so với mang dư rồi mang về.

• Chia tiền ra nhiều chỗ: một ít trong ví, phần lớn trong két khách sạn, một phần dự phòng ở người khác trong nhóm.
• Đổi dần: đổi đủ dùng hai ba ngày, hết lại đổi tiếp. Đỡ phải giữ một xấp rúp dày, và còn ngoại tệ nguyên vẹn nếu chuyến đi rút ngắn.
• Giữ rúp lẻ: tờ nhỏ và tiền xu cho nhà vệ sinh công cộng, quầy bánh, tiền tip. Quán nhỏ hay ngại thối tờ to.
• Hải quan: mỗi người mang tiền mặt quá mười nghìn đô la Mỹ (hoặc tương đương) thì phải khai khi vào và khi ra. Dưới mức đó thì đi luồng xanh bình thường. Đừng gom tiền của cả nhóm vào một người.
• Trước khi về: tiêu hoặc đổi lại phần rúp còn dư ở Nga. Mang rúp về Việt Nam rất khó đổi.

SIM Nga: vì sao bạn nên bỏ qua

Ngày xưa khách ra sân bay là mua được SIM. Bây giờ thì không. Người nước ngoài muốn có số điện thoại Nga phải tự đến cửa hàng nhà mạng, đã đăng ký sinh trắc học, có СНИЛС (SNILS, mã số bảo hiểm xã hội), có tài khoản Госуслуги (Gosuslugi, cổng dịch vụ công) đã xác minh, kèm bản dịch công chứng hộ chiếu. Toàn bộ chuỗi giấy tờ ấy dành cho người sống ở Nga, có thể mất cả tuần.

Với chuyến du lịch vài ngày đến vài tuần, đừng tính chuyện mua SIM Nga. Dùng chuyển vùng quốc tế của nhà mạng Việt Nam, hoặc eSIM du lịch mua sẵn từ nhà. Ông nhà Củ Cải nghe kể quy trình xong thì bảo: hồi ông còn trẻ, mua SIM còn nhanh hơn mua vé tàu. Bây giờ thì ngược lại.

eSIM, chuyển vùng và ngày đầu "im lặng"

eSIM du lịch và chuyển vùng quốc tế đều chạy trên mạng của các nhà mạng Nga. Cài từ nhà, kiểm tra máy có hỗ trợ eSIM chưa, mua gói đủ số ngày. Có ba điều cần biết trước để khỏi hoảng:

• Ngày đầu gần như không có mạng. Khi SIM hay eSIM nước ngoài lần đầu bắt sóng ở Nga, dữ liệu di động và tin nhắn SMS bị khoá khoảng một ngày, gọi thoại vẫn được. Người Nga gọi là период охлаждения (period okhlazhdeniya, "thời gian làm nguội"). Nếu máy nằm im mấy ngày không dùng, khoá có thể bật lại. Một số nhà mạng cho mở sớm sau khi bạn xác minh qua đường link gửi về máy, nhưng đừng trông chờ.
• eSIM không giúp mở các ứng dụng bị chặn. Trước đây, SIM nước ngoài còn vào được những trang bị chặn ở Nga. Từ giữa năm nay, lưu lượng chuyển vùng bị lọc y như thuê bao trong nước.
• Có lúc cả thành phố mất mạng di động. Vì lý do an ninh, mạng di động ở từng khu vực có thể bị tắt vài giờ, đôi khi lâu hơn. Lúc ấy chỉ một белый список (bely spisok, danh sách trắng) gồm các dịch vụ trong nước còn chạy, như bản đồ, gọi xe, ngân hàng, đường sắt. Wi-Fi không bị ảnh hưởng.

Wi-Fi công cộng ở metro, sân bay, quán cà phê phải xác minh bằng số điện thoại. Có nơi nhận số nước ngoài, có nơi chỉ nhận số Nga, và tin nhắn mã xác minh lại đúng loại bị khoá trong ngày đầu. Vì vậy, Wi-Fi khách sạn mới là chỗ dựa chắc chắn nhất: chọn khách sạn có Wi-Fi tốt, và tranh thủ mỗi tối tải sẵn những gì ngày mai cần.

Nhắn tin, bản đồ, gọi xe

• Zalo: phần lớn khách Việt ở Nga vẫn nhắn Zalo được khi có mạng. Cuộc gọi thoại và gọi video thì chập chờn tuỳ nhà mạng và tuỳ lúc. Nhắn tin trước, gọi sau.
• WhatsApp: bị chặn ở Nga. Telegram chạy được nhưng hay chập chờn, nhất là gửi ảnh và gọi. FaceTime cũng không gọi được. Dặn người nhà ở Việt Nam đừng lo nếu bạn trả lời chậm.
• Bản đồ: Яндекс Карты (Yandex Karty, bản đồ Yandex) và 2ГИС (2GIS, bản đồ và danh bạ địa điểm) chi tiết hơn bản đồ quốc tế, có đường đi metro, xe buýt, giờ mở cửa. Chúng cũng nằm trong danh sách dịch vụ chạy được khi mạng bị hạn chế. Tải bản đồ ngoại tuyến từ trước để phòng.
• Gọi xe: Яндекс Go (Yandex Go, ứng dụng gọi xe) chọn được trả tiền mặt. Đăng nhập cần nhận mã qua điện thoại, nên hãy thử cài và đăng nhập từ trước khi bay. Không được thì nhờ lễ tân khách sạn hoặc Diladi gọi xe giúp.
• Dịch: tải gói ngôn ngữ Nga để dùng ứng dụng dịch ngoại tuyến. Chụp biển hiệu để dịch tiện hơn gõ chữ Nga.

Cháu gái nhà Củ Cải than nhất là chuyện đăng ảnh chậm. Nhưng Cháu gái cũng thừa nhận: một buổi tối không lướt mạng ở St. Petersburg là một buổi tối ngắm sông Neva lâu hơn.

Hỏi nhanh

Thẻ Visa của ngân hàng Việt Nam có rút tiền được ở Nga không?

Không. Thẻ Visa, Mastercard phát hành ngoài Nga không rút được ở ATM và không thanh toán được ở cửa hàng Nga. Hãy mang tiền mặt đô la hoặc euro rồi đổi sang rúp.

Nên mang đô hay euro?

Loại nào cũng đổi được ở ngân hàng lớn. Quan trọng hơn là tờ tiền phải mới, phẳng, không rách, không vết bút, mệnh giá lớn. Tiền Việt gần như không đổi được ở Nga.

Có mua được SIM Nga ở sân bay không?

Thực tế là không. Người nước ngoài phải làm sinh trắc học và nhiều giấy tờ mới đăng ký được số Nga. Khách du lịch nên dùng eSIM hoặc chuyển vùng quốc tế.

Vì sao vừa đến Nga đã mất mạng dù eSIM vẫn có sóng?

SIM và eSIM nước ngoài bị khoá dữ liệu và tin nhắn khoảng một ngày sau lần đầu bắt sóng ở Nga. Gọi thoại vẫn được. Hãy dùng Wi-Fi khách sạn trong thời gian này và hẹn trước điểm gặp với người đón.

Ảnh có biểu tượng ✦ ở góc là ảnh minh hoạ.