Cẩm nang · Hiểu Nga hơn một chút
Xem ballet ở Bolshoi và Mariinsky: chọn vở, mua vé, ngồi đâu
Xem ballet ở Bolshoi hay Mariinsky là một trong những việc khách Việt muốn làm nhất ở Nga, và cũng là việc dễ hỏng nhất nếu chỉ tính đến giây cuối. Vé ghi tên theo hộ chiếu, thẻ Việt không thanh toán được trên trang của nhà hát, Mariinsky có giá riêng cho khách nước ngoài, còn chỗ ngồi đẹp hay khuất thì sơ đồ không nói hết. Bài này đi từng bước: chọn vở nào, mua vé ở đâu, ngồi chỗ nào cho đáng tiền. Mèo nhà Củ Cải đã chuẩn bị sẵn kính râm và vé.

Chọn vở cho lần đầu
Tin vui đầu tiên: xem балет (balet, ballet) không cần biết tiếng Nga, vì cả câu chuyện được kể bằng nhạc và động tác. Tin vui thứ hai: những vở nổi tiếng nhất cũng là những vở dễ xem nhất cho lần đầu. Trên lịch diễn, nhớ nhìn kỹ thể loại, vì cùng một nhà hát còn diễn опера (opera, nhạc kịch opera), hát bằng tiếng Nga hoặc tiếng Ý.
- Лебединое озеро (Lebedinoe ozero, Hồ thiên nga): vở ballet được nhớ đến nhiều nhất, có cảnh đàn thiên nga trắng mà ai cũng từng thấy trong ảnh. Gần như chắc chắn có trong lịch diễn mỗi tháng ở một trong hai nhà hát.
- Щелкунчик (Shchelkunchik, Kẹp hạt dẻ): vở của mùa Tết, diễn dày đặc trong tháng Mười Hai và đầu tháng Một. Hợp cho gia đình có trẻ em, nhưng vé dịp này khó mua nhất năm.
- Спящая красавица (Spyashchaya krasavitsa, Người đẹp ngủ trong rừng): dài và lộng lẫy nhất, hợp với người thích trang phục và sân khấu cầu kỳ.
- Жизель (Zhizel, Giselle) và Дон Кихот (Don Kikhot, Don Quixote): một vở buồn và lãng mạn, một vở vui, nhiều màn nhảy kỹ thuật cao. Thường dễ mua vé hơn hai vở đầu.
Một buổi diễn thường kéo dài hai đến ba tiếng, có một hoặc hai lần nghỉ. Ngoài suất buổi tối còn có suất ban ngày vào cuối tuần, hợp với trẻ nhỏ và người lớn tuổi không muốn về muộn. Ông nhà Củ Cải chọn suất ban ngày, vì theo Ông thì nhạc Tchaikovsky nghe sau bữa trưa vẫn hay như thường.
Bolshoi ở Moscow: hai sân khấu, một đoàn
Bolshoi có hai sân khấu chính đứng cạnh nhau ở trung tâm Moscow, cách Quảng trường Đỏ vài phút đi bộ. Vé chỉ dùng được cho đúng toà nhà và đúng khán phòng in trên vé, nên kiểm tra kỹ trước khi đi.
Sân khấu Lịch sử
Историческая сцена · Istoricheskaya stsena
Moscow · Quảng trường Teatralnaya 1, metro Teatralnaya hoặc Okhotny Ryad
Toà nhà tám cột với cỗ xe tứ mã của thần Apollo trên mái, hình in trên tờ tiền một trăm rúp. Bên trong là khán phòng đỏ và vàng nhiều tầng, đèn chùm pha lê khổng lồ, ghế nhung đỏ. Mèo nhà Củ Cải bảo ngồi đây một lần là hiểu vì sao người Nga mặc đẹp đi xem ballet.
- Xem gì
- Các vở ballet cổ điển lớn, những đêm diễn được mong chờ nhất mùa.
- Bao lâu
- Thường từ hai đến ba tiếng, có một hoặc hai lần nghỉ.
- Mẹo
- Vé ở đây đắt nhất và hết sớm nhất. Đặt ngay khi chốt được ngày đi.
Sân khấu Mới
Новая сцена · Novaya stsena
Moscow · phố Bolshaya Dmitrovka 4/2, ngay cạnh toà nhà chính
Khán phòng nhỏ hơn, hiện đại hơn, cùng đoàn nghệ sĩ Bolshoi. Ít lộng lẫy hơn Sân khấu Lịch sử, nhưng ngồi gần như chỗ nào cũng thấy rõ, và giá vé thường mềm hơn nhiều cho chỗ ngồi tương đương.
- Hợp với ai
- Khách muốn xem đoàn Bolshoi với ngân sách vừa phải, gia đình đi đông người.
- Cần gì
- Hộ chiếu của từng người xem, như ở Sân khấu Lịch sử.
Xem đoàn Bolshoi với giá mềm hơn
Nếu vé ở Sân khấu Lịch sử đã quá cao hoặc đã hết, xem lịch Sân khấu Mới. Cùng đoàn nghệ sĩ, chỗ ngồi tầm trung thường rẻ hơn hẳn, và khán phòng nhỏ nên chỗ nào cũng thấy rõ. Bạn vẫn có thể chụp ảnh mặt tiền tám cột trước khi vào.
Mariinsky ở St. Petersburg: cũ, mới và phòng hoà nhạc
Mariinsky là ngôi nhà của đoàn ballet St. Petersburg, nơi nhiều vở kinh điển lần đầu ra mắt. Nhà hát có ba khán phòng ở gần nhau quanh quảng trường Nhà hát và con kênh Kryukov.
Nhà hát Mariinsky cũ
Мариинский театр · Mariinsky teatr, sân khấu lịch sử
St. Petersburg · Quảng trường Teatralnaya 1, đi bộ từ metro Sadovaya hoặc Sennaya Ploshchad
Toà nhà màu xanh ngọc trên quảng trường Nhà hát, nơi nhiều vở ballet kinh điển lần đầu ra mắt. Khán phòng hình móng ngựa, ban công trắng kem viền vàng, trần vẽ những hình người bay quanh chùm đèn pha lê. Nhỏ và ấm cúng hơn Bolshoi, nên cảm giác gần sân khấu hơn.
- Xem gì
- Ballet cổ điển của đoàn Mariinsky, "Hồ thiên nga" gần như tháng nào cũng có.
- Đi thế nào
- Không có ga metro sát cửa. Đi bộ chừng mười lăm, hai mươi phút, hoặc đi taxi.
- Mẹo
- Lô bên hông ở đây hẹp và cũ. Ghế hàng sau trong lô có thể chỉ thấy một nửa sân khấu.
Mariinsky-2
Мариинский-2 · Mariinsky-2, sân khấu mới
St. Petersburg · phố Dekabristov 34, bên kia kênh nhìn sang nhà hát cũ
Toà nhà kính và đá hiện đại, khán phòng gỗ sáng màu, thiết kế để ngồi đâu cũng nghe tốt và nhìn rõ. Có nhiều vở ballet lớn, đôi khi giá vé dễ chịu hơn nhà hát cũ.
- Hợp với ai
- Người lần đầu xem ballet, gia đình có trẻ em, khách ưu tiên tầm nhìn hơn nội thất cổ.
- Mẹo
- Các tầng trên khá dốc. Người lớn tuổi nên chọn tầng thấp, gần lối đi.
Phòng hoà nhạc Mariinsky
Концертный зал · Kontsertny zal
St. Petersburg · phố Pisareva 20, cách nhà hát cũ vài phút đi bộ
Phòng hoà nhạc giao hưởng, thỉnh thoảng có ballet và opera dạng hoà nhạc. Hợp khi vé ballet ở hai sân khấu kia đã hết mà bạn vẫn muốn một tối âm nhạc ở Mariinsky.
- Hợp với ai
- Người yêu âm nhạc giao hưởng.
- Mẹo
- Xem kỹ thể loại trên lịch diễn trước khi mua.

Mua vé khi không có thẻ Nga
Cả hai nhà hát đều bán именной билет (imennoy bilet, vé ghi tên): khi mua, bạn nhập họ tên và số hộ chiếu của từng người xem; khi vào cửa, nhân viên so tên trên vé với hộ chiếu bản gốc. Tên sai một chữ có thể bị từ chối và không được hoàn tiền. Vì vậy hãy nhập đúng như trong hộ chiếu, không dấu, đúng thứ tự họ và tên.
- Chỉ mua ở nơi chính thức: trang của nhà hát, bolshoi.ru và mariinsky.ru, hoặc касса (kassa, quầy bán vé) của nhà hát. Mariinsky có thêm vài đại lý được nhà hát công bố. Nhiều trang bán lại trông giống trang chính thức và nhận thẻ Visa, nhưng giá có khi gấp mấy lần, và vé ghi tên mua qua người khác rất dễ bị từ chối ở cửa.
- Thẻ Việt Nam không dùng được trên trang của nhà hát, vì chỉ nhận thẻ do ngân hàng Nga phát hành. Có hai cách: đến quầy vé khi đã ở Nga và trả tiền mặt rúp, hoặc nhờ người có thẻ Nga mua giúp từ trước, với đúng tên và số hộ chiếu của bạn. Diladi làm việc này cho khách đi cùng.
- "Kẹp hạt dẻ" ở Bolshoi mùa Tết mùa trước chỉ bán trên trang của nhà hát, không bán ở quầy, và hết rất nhanh trong ngày mở bán. Muốn xem thì phải lên kế hoạch từ đầu tháng Mười Hai.
- Đến muộn vẫn còn cơ hội: những ngày sát giờ diễn, quầy vé đôi khi có vé người khác trả lại, nhất là với các vở ít nổi tiếng hơn. Không nên đặt cả chuyến đi vào may mắn này.
Mariinsky có giá riêng cho khách nước ngoài
Mariinsky bán hai mức giá: специальный тариф (spetsialny tarif, giá ưu đãi) cho công dân Nga và người nước ngoài đang sống, làm việc hoặc học ở Nga, và полный тариф (polny tarif, giá đầy đủ) cho khách du lịch nước ngoài. Khách Việt đi du lịch phải mua giá đầy đủ, đắt hơn đáng kể. Đừng vì giá rẻ mà mua vé ưu đãi: vé có thể bị kiểm tra ở cửa cùng hộ chiếu. Trên trang của nhà hát, vé ngừng bán khoảng hai tiếng trước giờ diễn, sau đó chỉ còn bán ở quầy.
Ngồi đâu cho đáng
Khán phòng cổ của Bolshoi và Mariinsky đều có hình móng ngựa, nhiều tầng. Sơ đồ chỗ ngồi viết bằng tiếng Nga, nên nắm vài chữ này là đọc được:
- партер (parter, khu ghế dưới cùng sát sân khấu) và амфитеатр (amfiteatr, dãy ghế bậc phía sau khu dưới cùng): đắt nhất, gần sân khấu. Hàng quá gần có khi phải ngước cổ, còn hàng giữa là đẹp nhất.
- бенуар (benuar, dãy lô thấp nhất quanh khán phòng) và бельэтаж (beletazh, tầng ban công thứ nhất): các ложа (lozha, lô ghế) và ban công thấp. Ghế hàng đầu ở giữa ban công thứ nhất thường được coi là chỗ đáng tiền nhất nhà hát: đủ cao để thấy cả đội hình, đủ gần để thấy nét mặt.
- ярус (yarus, các tầng ban công phía trên) và галерея (galereya, tầng cao nhất): rẻ hơn, xa hơn, nhưng nhìn từ trên xuống mới thấy hết những đội hình thiên nga xếp hình rất đẹp. Có thêm ống nhòm là ổn.

Đọc kỹ chữ nhỏ trước khi chọn ghế
Nếu thấy dòng ограниченная видимость (ogranichennaya vidimost, tầm nhìn bị hạn chế) cạnh chỗ ngồi, ghế đó bị khuất một phần sân khấu, thường là ghế hàng sau trong lô bên hông. Giá rẻ là vì vậy. Lô có ba bốn hàng ghế thì chọn hàng đầu. Mỗi nhóm nên mua ghế liền nhau trong một lần đặt, vì vé ghi tên sau đó rất khó đổi.
Một buổi tối ở nhà hát
Nên đến trước giờ diễn khoảng ba mươi đến bốn mươi phút. Ở cửa có máy soi an ninh và nhân viên kiểm tra vé cùng hộ chiếu, sau đó bạn phải gửi áo khoác ở гардероб (garderob, phòng gửi áo). Mặc áo khoác vào khán phòng là không được. Ở quầy gửi áo thường cho thuê бинокль (binokl, ống nhòm nhà hát). Bà nhà Củ Cải bảo thuê ống nhòm là cách duy nhất để vừa ngồi tầng cao vừa thấy rõ đôi giày múa.
Không có quy định trang phục bắt buộc, nhưng người xem ở đây thường mặc đẹp. Quần short, áo ba lỗ và dép lê sẽ không được vào. Không chụp ảnh, quay phim khi đang diễn; trước giờ mở màn và trong giờ nghỉ thì chụp thoải mái. Sau третий звонок (tretiy zvonok, hồi chuông thứ ba), cửa khán phòng đóng, ai đến muộn phải chờ đến lần nghỉ sau mới được vào chỗ.

Trong антракт (antrakt, giờ nghỉ giữa các màn), cả khán phòng kéo ra буфет (bufet, quầy ăn nhẹ): sâm panh, bánh mì nhỏ phết trứng cá, bánh ngọt. Hàng chờ đông, nên ra sớm hoặc chọn quầy ở tầng trên. Cháu gái nhà Củ Cải dành cả giờ nghỉ để chụp ảnh cầu thang và đèn chùm, nên tới giờ vào lại vẫn chưa ăn được gì.
Với trẻ em: Bolshoi nhận trẻ từ 6 tuổi, mỗi trẻ một vé riêng. Ở Mariinsky, trẻ dưới 14 tuổi phải đi cùng người lớn. Mỗi vở đều ghi độ tuổi khuyến nghị trên lịch diễn và trên vé.
Mang theo cho một tối xem ballet
- Hộ chiếu bản gốc của từng người có tên trên vé.
- Vé điện tử trên điện thoại hoặc bản in.
- Tiền mặt rúp để thuê ống nhòm, mua chương trình và đồ ăn giờ nghỉ.
- Một bộ đồ gọn gàng; mùa đông mang giày để thay, vì ủng tuyết đi trong nhà hát khá bất tiện.
- Đến sớm ba mươi đến bốn mươi phút.

Mèo dẫn đi nhà hát
Mèo chỉ đòi hai thứ ở St. Petersburg: ghế nhung đỏ và một khách sạn có bữa sáng muộn. Tour St. Petersburg 5 ngày có thời gian buổi tối để bạn xem ballet ở Mariinsky, kèm cung điện và kênh đào ban ngày. Diladi giúp chọn vở và mua vé ghi tên theo hộ chiếu.
Xem tour St. Petersburg 5 ngàyHỏi nhanh
Có cần mua vé trước khi sang Nga không?
Với "Hồ thiên nga", "Kẹp hạt dẻ" hay suất cuối tuần ở Bolshoi, nên mua trước, vì vé hết sớm. Thẻ Việt không trả được trên trang của nhà hát, nên cần người có thẻ Nga mua giúp đúng tên trong hộ chiếu. Với các vở ít nổi tiếng hơn, mua ở quầy khi đã sang tới nơi vẫn kịp.
Có cần mặc vest, váy dạ hội không?
Không bắt buộc. Một bộ đồ gọn gàng, lịch sự là đủ. Chỉ quần short, áo ba lỗ và dép lê là không được vào.
Mariinsky hay Bolshoi đẹp hơn?
Mỗi nơi một vẻ. Bolshoi hoành tráng hơn, khán phòng đỏ và vàng. Mariinsky nhỏ và ấm cúng hơn, nhiều vở kinh điển ra mắt ở đây. Nếu đi cả Moscow và St. Petersburg, xem mỗi nơi một vở là trọn vẹn.
Trẻ nhỏ có xem được không?
Bolshoi nhận trẻ từ 6 tuổi với vé riêng. Ở Mariinsky, trẻ dưới 14 tuổi phải đi cùng người lớn. Nên chọn suất ban ngày và vở có câu chuyện cổ tích như "Kẹp hạt dẻ" hay "Người đẹp ngủ trong rừng".
Ảnh có biểu tượng ✦ ở góc là ảnh minh hoạ.
