Cẩm nang · Điểm đến
Mùa thu vàng ở Nga: mười nơi lá đổi màu, nhà Củ Cải chia nhau đi
Cả nhóm lướt thấy ảnh rừng bạch dương vàng rực, rồi ai đó hỏi: "Mùa này sang Nga có kịp không?". Kịp, nếu chọn đúng vùng. Mùa thu vàng ở Nga ngắn như một kỳ nghỉ lễ, và mỗi nơi vàng vào một lúc khác nhau. Nhà Củ Cải chia nhau mười nơi, mỗi người một gu, kèm đủ chuyện xem gì, ở mấy ngày và đi bằng gì.
Mùa thu vàng đến lúc nào
Người Nga gọi quãng này là Золотая осень (Zolotaya osen, "mùa thu vàng"). Đó là những ngày khô ráo, còn ấm vừa phải, đến ngay sau đợt lạnh đầu tiên. Bạch dương ngả vàng, phong và dương đỏ lên, rừng nhìn như ai vừa chỉnh màu ảnh quá tay.
Điểm khó là mỗi vùng vàng một lúc:
- Kamchatka, Altai, Baikal vàng sớm nhất: từ cuối tháng Tám ở Kamchatka, cuối tháng Chín ở Altai và Baikal.
- Moscow, St. Petersburg, Karelia và miền Trung đẹp nhất từ cuối tháng Chín đến khoảng giữa tháng Mười. Chỉ chừng ba tuần, chớp mắt là qua.
- Miền Nam, như vùng nước khoáng Kislovodsk, vàng muộn nhất: cuối tháng Mười sang đầu tháng Mười Một.
Một mẹo nhỏ: cuối hè còn nóng thì lá xanh lâu hơn, lạnh về sớm thì lá vàng sớm hơn. Một trận gió to có thể làm trụi cả hàng cây trong một đêm. Lịch mùa thu vàng do thời tiết quyết định chứ không theo lịch nghỉ phép của bạn, nên nhóm mình nên chừa vài ngày linh hoạt khi đặt vé.
Quanh Moscow: Suzdal và Plyos
Ông nhận vùng này ngay, vì cứ đi vài bước lại gặp một mái vòm. Cả hai thị trấn đều đi được bằng xe từ Moscow, hợp với nhóm muốn thêm một hai ngày ra khỏi thủ đô.
Suzdal: thị trấn cổ của mái vòm
Суздаль · Suzdal
Vành đai Vàng, phía đông bắc Moscow
Thị trấn nhỏ đến mức đi bộ hết trong một ngày, nhưng nhiều nhà thờ đến mức Ông đếm mãi không xong. Bờ sông Kamenka uốn quanh, hai bên là đồng cỏ, mùa thu viền vàng cả thị trấn.
- Xem gì
- Kremlin với nhà thờ mái xanh rắc sao vàng; dãy nhà buôn cổ giữa quảng trường; tu viện Spaso-Evfimiev, nếu may sẽ nghe đúng lúc chuông ngân; bảo tàng kiến trúc gỗ bên kia sông.
- Ở bao lâu
- Một ngày là đủ đi hết. Ngủ lại một đêm để thấy phố vắng và sương sớm trên sông.
- Đi thế nào
- Tàu nhanh Lastochka từ Moscow tới Vladimir chừng hai tiếng, thêm một đoạn xe ngắn sang Suzdal. Đi xe riêng thì mất khoảng nửa ngày đường.
- Mẹo mùa thu
- Đi sớm, khi sương còn trên đồng cỏ. Bà sẽ đòi ghé nếm медовуха (medovukha, rượu mật ong), món đặc sản của vùng.
Plyos: thị trấn của họa sĩ bên sông Volga
Плёс · Plyos
Vùng Ivanovo, xa Moscow hơn Suzdal
Họa sĩ Levitan từng ở đây mấy mùa hè và vẽ cả loạt tranh về Volga. Thị trấn nhỏ xíu, nằm trên đồi, nhìn xuống khúc sông rộng. Mèo bảo nơi nào có họa sĩ từng ngồi vẽ thì nơi đó đáng để ngồi uống trà.
- Xem gì
- Đồi Levitan với nhà thờ gỗ nhỏ và băng ghế nhìn ra sông; nhà-bảo tàng Levitan; bảo tàng tranh phong cảnh; bờ kè dọc Volga và các con dốc nhỏ.
- Ở bao lâu
- Nửa ngày đến một ngày. Nên ghép chung một chuyến với Kostroma hoặc Suzdal.
- Đi thế nào
- Không có tàu tới thẳng, nên đi xe là gọn nhất. Từ Moscow gần trọn một buổi đường.
- Mẹo mùa thu
- Đón hoàng hôn trên đồi Levitan. Thị trấn ít chỗ ăn, cuối tuần mùa thu nên đặt bàn trước.
Suzdal có trong lịch trình Vành đai Vàng + St. Petersburg 8 ngày. Plyos chưa có lịch sẵn, Diladi ghép riêng theo nhóm.
Quanh St. Petersburg: Vyborg và Karelia
Phía Bắc vàng sớm hơn Moscow một chút, lại có đá granite, hồ và rừng thông xen bạch dương. Cháu gái giơ điện thoại lên từ lúc xe chưa dừng.
Vyborg: lâu đài trên đảo đá
Выборг · Выборгский замок · Vyborg · Vyborgsky zamok
Bờ vịnh Phần Lan, gần biên giới Phần Lan
Lâu đài đá do người Thụy Điển dựng từ hơn bảy thế kỷ trước, đứng trên một đảo nhỏ giữa vịnh. Phố cổ lát đá, nhà mái nhọn, nhìn giống Bắc Âu hơn Nga.
- Xem gì
- Leo tháp St. Olaf ngắm phố cổ và vịnh; tháp Đồng hồ, tháp Tròn; thư viện của kiến trúc sư Alvar Aalto; phố cổ quanh chợ.
- Ở bao lâu
- Một ngày, đi về trong ngày từ St. Petersburg.
- Đi thế nào
- Tàu nhanh Lastochka từ ga Finlyandsky chỉ hơn một tiếng. Đi xe thì chừng hai tiếng.
- Mẹo mùa thu
- Đi tàu buổi sáng, buổi trưa sang Monrepos khi nắng đẹp nhất. Mang giày đế bám vì đá lát hay ướt.
Công viên đá Monrepos
Парк «Монрепо» · Park Monrepo
Rìa phố cổ Vyborg, đi bộ được
Công viên phong cảnh trên nền đá granite từ thời băng hà, cây lá đổi màu soi xuống mặt nước. Có đường bằng cho người đi chậm và đường rừng lên xuống đá cho người khoẻ chân. Chó chọn đường thứ hai, tất nhiên.
- Xem gì
- Vách đá nhìn ra vịnh, cây cầu sang đảo nhỏ, ngôi nhà cũ của gia đình chủ trang viên.
- Ở bao lâu
- Hai đến ba tiếng.
- Đi thế nào
- Từ phố cổ Vyborg đi bộ hoặc taxi vài phút.
- Mẹo mùa thu
- Đẹp nhất khi gió lặng, mặt nước soi cây như gương.
Công viên núi Ruskeala
Горный парк «Рускеала» · Gorny park Ruskeala
Karelia, gần thị trấn Sortavala
Mỏ đá cẩm thạch cũ thành hẻm nước xanh ngọc, mùa thu có viền rừng vàng đỏ. Đá từ đây từng được dùng trong các nhà thờ lớn ở St. Petersburg. Chuột thì chỉ quan tâm một chuyện: dưới lòng đất có cả hồ ngầm.
- Xem gì
- Đường dạo quanh hẻm cẩm thạch; chèo thuyền trên mặt nước xanh; tour hầm ngầm tới hồ ngầm và sảnh cột đá; buổi tối có đèn chiếu sáng nghệ thuật.
- Ở bao lâu
- Nửa ngày cho công viên. Cả chuyến từ St. Petersburg nên là hai ngày.
- Đi thế nào
- Tàu nhanh từ St. Petersburg tới Sortavala khoảng bốn tiếng, rồi đổi sang tàu hơi nước cổ vào Ruskeala. Đi xe riêng thì linh hoạt hơn nhưng vẫn là một ngày dài.
- Mẹo mùa thu
- Tour hầm ngầm không đặt trước được: vé chỉ bán tại quầy trong ngày, số chỗ có hạn, nên đến sớm. Trong hầm chỉ khoảng 0–5°C quanh năm, phải mang áo ấm; khách từ 7 tuổi trở lên.
Quần đảo đá Ladoga
«Ладожские шхеры» · Ladozhskie shkhery
Bờ hồ Ladoga, gần Sortavala
Hàng trăm đảo đá và eo nước hẹp, cây vàng soi trên nước sẫm. Một trong những phong cảnh ăn ảnh nhất Karelia.
- Xem gì
- Đi tàu nhỏ len giữa các đảo; ghé đảo có điểm ngắm hoặc tu viện nhỏ.
- Ở bao lâu
- Một buổi.
- Đi thế nào
- Tàu và thuyền chạy từ Sortavala và các bến gần đó.
- Mẹo mùa thu
- Hồ Ladoga rất rộng, gió đổi nhanh; ngày sóng lớn tàu có thể huỷ, nên xếp vào ngày có dự phòng.
Vyborg và Monrepos có trong lịch trình Moscow + St. Petersburg + Vyborg 8 ngày. Karelia Diladi ghép riêng theo nhóm.
Kazan và đảo Sviyazhsk
Bà nhận Kazan, vì mùa thu ở đây có lá vàng, có kremlin, và quan trọng nhất là có trà nóng với bánh mật ong чак-чак (chak-chak).
Kremlin Kazan và trung tâm
Казанский кремль · Kazansky kreml
Trung tâm Kazan
Nhà thờ mái vòm và thánh đường Hồi giáo Kul Sharif đứng cạnh nhau trong cùng một tường thành. Đó là điều nhóm khách Việt hay nhớ nhất về Kazan.
- Xem gì
- Thánh đường Kul Sharif; nhà thờ Truyền Tin; tháp Syuyumbike hơi nghiêng; phố đi bộ Bauman; bảo tàng bánh chak-chak có trà.
- Ở bao lâu
- Hai ngày cho Kazan, thêm nửa ngày cho Sviyazhsk.
- Đi thế nào
- Bay từ Moscow chừng một tiếng rưỡi, hoặc đi tàu đêm cho tiết kiệm một đêm khách sạn.
- Mẹo mùa thu
- Đứng ngắm kremlin lúc lên đèn từ bờ sông Kazanka. Nhớ thử bánh tam giác эчпочмак (echpochmak, bánh nhân thịt khoai).
Hồ Kaban và khu phố Tatar cổ
Озеро Кабан · Старо-Татарская слобода · Ozero Kaban · Staro-Tatarskaya sloboda
Trung tâm Kazan, đi bộ được từ phố Bauman
Mặt hồ soi lá thu và mái nhà cũ. Khu phố bên cạnh có nhà gỗ sơn xanh đỏ, thánh đường nhỏ và quán trà. Bà sẽ ngồi đây lâu hơn dự kiến.
- Xem gì
- Nhà gỗ nhiều màu, thánh đường Mardzhani, bờ hồ có thiên nga.
- Ở bao lâu
- Một buổi chiều.
- Đi thế nào
- Đi bộ từ trung tâm.
- Mẹo mùa thu
- Cuối chiều, khi mặt hồ hắt nắng vàng lên dãy nhà gỗ.
Đảo-thị trấn Sviyazhsk
Свияжск · Sviyazhsk
Ngã ba sông Volga và Sviyaga, gần Kazan
Pháo đài dựng từ thời Sa hoàng Ivan Bạo chúa, gần năm thế kỷ trước, nay là bảo tàng ngoài trời. Mùa thu, cả đảo như nổi giữa sông và rừng vàng.
- Xem gì
- Tu viện Đức Mẹ Lên Trời; nhà thờ gỗ Chúa Ba Ngôi, một trong số ít công trình còn từ thời dựng đảo; bờ dốc nhìn ra sông.
- Ở bao lâu
- Nửa ngày.
- Đi thế nào
- Tàu cánh ngầm Meteor từ cảng sông Kazan chừng bốn mươi phút, hoặc đi xe qua đê khoảng một tiếng.
- Mẹo mùa thu
- Nhà thờ có bích hoạ cổ chỉ mở vào mùa ấm và ngày khô ráo; năm nay đã đóng từ đầu tháng Mười. Tàu Meteor vẫn chạy sang tháng Mười Một, nhưng nên mua vé chiều về từ trước.
Kazan và Sviyazhsk có trong lịch trình Moscow + Kazan 4 ngày.
Xa hơn, đáng một chuyến bay
Chó đã buộc giày từ đầu bài. Những nơi dưới đây cần bay nội địa và thêm vài ngày, hợp với nhóm đã đi Moscow, St. Petersburg rồi và muốn thứ gì khác hẳn.
Kislovodsk và vùng nước khoáng
Кисловодск · Kislovodsk
Bắc Kavkaz
Vàng muộn nhất trong danh sách, nên là phương án cứu cánh khi Moscow đã rụng lá. Thành phố nghỉ dưỡng có nắng nhiều, không khí núi và nước khoáng uống ngay tại vòi.
- Xem gì
- Công viên nghỉ dưỡng rất rộng với các tuyến đi bộ dưỡng sinh; cáp treo lên đồi ngắm toàn cảnh; phòng uống nước khoáng Narzan; thác Medovye; núi đá có lỗ tròn Koltso; cao nguyên nhìn sang núi tuyết Elbrus.
- Ở bao lâu
- Ba đến bốn ngày.
- Đi thế nào
- Bay từ Moscow tới Mineralnye Vody chừng hơn hai tiếng, rồi thêm khoảng một tiếng xe.
- Mẹo mùa thu
- Lên cao nguyên cần xe địa hình và đi từ sớm; trên cao lạnh và gió hơn hẳn dưới thành phố.
Mũi cát Kursh, Kaliningrad
Куршская коса · Kurshskaya kosa
Vùng Kaliningrad, bên biển Baltic
Một dải cát dài giữa biển và vịnh. Có "rừng thông nhảy múa" với thân cây cong queo khó hiểu, và cồn cát Efa cao, đứng trên đỉnh thấy biển một bên, vịnh một bên.
- Xem gì
- Rừng thông nhảy múa; cồn cát Efa; trạm đeo vòng chim, mùa thu là mùa chim di cư bay qua.
- Ở bao lâu
- Một ngày cho mũi cát; cả chuyến Kaliningrad nên ba ngày.
- Đi thế nào
- Bay thẳng từ Moscow hoặc St. Petersburg chừng hai tiếng, rồi khoảng một tiếng xe tới vườn quốc gia.
- Mẹo mùa thu
- Ghép thêm thị trấn biển Zelenogradsk, nơi mèo đi lại khắp phố; Mèo nhà Củ Cải coi đó là chuyến thăm họ hàng.
Mũi cát Kursh giáp biên giới Litva. Vào vườn quốc gia phải mua vé sinh thái tại trạm. Khách nước ngoài đi theo các lối mở cho du khách, không vào dải sát biên giới vì khu đó cần giấy phép riêng. Đến Kaliningrad nên bay cho gọn, vì đường bộ phải đi qua nước khác.
Hồ Baikal: Listvyanka, đường sắt ven hồ và đảo Olkhon
Байкал · Листвянка · Кругобайкальская железная дорога · Ольхон · Baikal · Listvyanka · Krugobaikalskaya zheleznaya doroga · Olkhon
Bay tới Irkutsk
Mùa thu, rừng thông rụng lá quanh hồ chuyển vàng, nước Baikal xanh thẫm, trời trong đến mức thấy núi bờ bên kia.
- Xem gì
- Listvyanka: cáp treo lên núi ngắm hồ, bảo tàng Baikal có hải cẩu nước ngọt, chợ cá omul hun khói. Đường sắt ven hồ: tàu cổ chạy qua hầm đá và cầu nhỏ sát mép nước. Olkhon: mỏm đá Shamanka, xe địa hình ra mũi Khoboy.
- Ở bao lâu
- Năm đến sáu ngày nếu có cả Olkhon.
- Đi thế nào
- Bay từ Moscow tới Irkutsk chừng sáu tiếng, giờ địa phương sớm hơn Moscow năm tiếng. Listvyanka cách Irkutsk khoảng một tiếng xe; Olkhon gần nửa ngày đường, có qua phà.
- Mẹo mùa thu
- Thông rụng lá vàng đẹp nhất từ cuối tháng Chín đến đầu tháng Mười. Mang áo gió, gió hồ lạnh hơn nhiệt độ ghi trên điện thoại.
Altai: núi tuyết, sông xanh và rừng vàng
Алтай · Чуйский тракт · Altai · Chuysky trakt
Nam Siberia
Altai mùa thu là núi đội tuyết trắng, sườn thông rụng lá vàng cam, sông Katun xanh màu ngọc. Cung đường Chuysky được người Nga xếp vào hàng đẹp nhất nước.
- Xem gì
- Cung đường Chuysky qua đèo; thảo nguyên Kurai nhìn ra dãy núi tuyết; đồi đất đỏ được gọi là "sao Hỏa"; hồ Teletskoye và thác Korbu đi bằng thuyền.
- Ở bao lâu
- Bảy đến tám ngày.
- Đi thế nào
- Bay tới Gorno-Altaisk hoặc Barnaul, rồi đi xe đường núi rất dài.
- Mẹo mùa thu
- Vàng đẹp nhất cuối tháng Chín. Đêm lạnh, trên đèo có thể đã có tuyết, nên xếp lịch rộng tay.
Kamchatka: núi lửa và lãnh nguyên đỏ
Камчатка · Kamchatka
Viễn Đông, nơi xa nhất trong danh sách
Núi lửa đội mũ tuyết, chân núi là lãnh nguyên chuyển đỏ vàng, biển Thái Bình Dương sẫm màu. Đây là chuyến cho nhóm thích phiêu lưu thật, không phải phiêu lưu trên ảnh.
- Xem gì
- Núi lửa Avachinsky và Koryaksky nhìn thấy ngay từ thành phố; bãi cát đen Khalaktyr; đi tàu ra vịnh Avacha; trực thăng vào Thung lũng mạch nước phun; núi lửa Mutnovsky.
- Ở bao lâu
- Ít nhất bảy ngày.
- Đi thế nào
- Bay từ Moscow chừng tám, chín tiếng; giờ địa phương sớm hơn Moscow chín tiếng.
- Mẹo mùa thu
- Thu ở đây đến sớm, đẹp nhất từ cuối tháng Tám đến tháng Chín. Trực thăng nghe lời sương mù hơn nghe lời khách, nên luôn chừa ngày dự phòng.
Nhà Củ Cải chia lịch
Cả nhà cãi nhau đi đâu, Củ Cải chia mỗi người một nơi:
- Ông: Suzdal và Sviyazhsk, nơi mái vòm nhiều hơn lá.
- Bà: Kazan, nơi trà nóng ăn kèm bánh mật ong.
- Cháu gái: Ruskeala và Plyos, vì nước xanh với lá vàng là đủ cho cả tháng đăng ảnh.
- Chó: Kislovodsk, Altai, Kamchatka, đi càng xa càng vui.
- Mèo: Vyborg, Plyos và Zelenogradsk, có lâu đài, có tranh, có họ hàng.
- Chuột: hồ ngầm ở Ruskeala, đương nhiên.
Ghép thế nào cho nhóm lần đầu: Moscow hoặc St. Petersburg cộng một điểm gần là gọn nhất: Moscow với Suzdal và Plyos, St. Petersburg với Vyborg và Karelia, hoặc Moscow với Kazan. Nhóm đã đi rồi thì chọn một vùng xa và dành hẳn cả chuyến cho nó.
Mặc gì: nhiều lớp mỏng, một áo khoác chắn gió thật (không phải áo khoác cho đẹp), ô gấp, giày đế bám vì lá ướt rất trơn. Chụp ảnh: ngày ngắn dần, nên tranh thủ buổi sáng và giờ vàng cuối chiều. Trời xám cũng đừng nản, lá vàng trên nền trời xám vẫn rất "Nga".
Diladi gợi ý
Mùa thu vàng ngắn, nên nhóm mình chốt vùng trước, chốt ngày sau. Gần nhất là Vành đai Vàng + St. Petersburg, Moscow + St. Petersburg + Vyborg hoặc Moscow + Kazan. Muốn thêm Plyos, Karelia hay Kislovodsk, Củ Cải ghép riêng cho cả nhóm.
Nhờ Diladi lên lịchHỏi nhanh
Giữa tháng Mười rồi, còn kịp ngắm lá vàng không?
Moscow và St. Petersburg đang ở những ngày cuối, gặp gió mạnh là cây trụi nhanh. Muốn chắc ăn hơn thì nhắm vùng Kislovodsk, nơi vàng muộn nhất. Hoặc giữ chỗ cho cuối tháng Chín năm sau, khi cả miền Trung bắt đầu đổi màu.
Đi Ruskeala từ St. Petersburg trong một ngày được không?
Đi tàu thì không kịp về trong ngày, nên ngủ lại Sortavala một đêm. Đi xe riêng thì được, nhưng là một ngày rất dài. Diladi khuyên đi hai ngày, có thêm quần đảo đá Ladoga.
Mùa thu ở Nga có lạnh không?
Lạnh hơn người Việt nghĩ, nhất là buổi sáng và khi có gió. Mặc nhiều lớp là dễ nhất: nắng thì cởi bớt, gió thì mặc vào. Ô gấp nên luôn nằm trong ba lô.
Nên chọn nơi nào nếu đây là lần đầu đi Nga?
Ghép Moscow hoặc St. Petersburg với một điểm gần: Suzdal, Vyborg hoặc Kazan. Vừa có thành phố lớn, vừa có lá vàng, không phải bay thêm.
Lịch tàu, giờ mở cửa và vé vào cổng đổi theo mùa. Kiểm tra lại trước khi đi, hoặc để Diladi kiểm tra giúp.
